Katar ve Pakistan, İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilen Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İran İslam Cumhuriyeti arasındaki üst düzey müzakerelerin ilk turunun tamamlandığını duyurdu. İslamabad Mutabakat Zaptı çerçevesinde yürütülen görüşmelerin ardından tarafların, 60 gün içinde nihai anlaşmaya varmayı hedefleyen stratejik bir yol haritası üzerinde uzlaştığı bildirildi.
Bürgenstock kasabasındaki kritik arabuluculuk bildirisi
İsviçre'de bir araya gelen taraflar, bölgedeki gerilimi düşürmek adına kritik bir aşamayı geride bıraktı. Görüşmelerin resmiyet kazanmasının ardından Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından taraflar adına ortak bir arabuluculuk bildirisi yayımlandı. Yayımlanan bildiride sürece ilişkin şu detaylar paylaşıldı:
"İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında; İran İslam Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri ile arabulucu taraflar olan Katar Devleti ve Pakistan İslam Cumhuriyeti temsilcilerinin katılımıyla, İslamabad Mutabakat Zaptı çerçevesinde yürütülen üst düzey müzakerelerin ilk turu tamamlandı."
Müzakerelerin çerçevesini oluşturan bu ilk tur adımı, geçen hafta Perşembegünü tarafların uzaktan imzaladığı mutabakat zaptı doğrultusunda yürütülüyor. Söz konusu mutabakat zaptı; İsrail'in Lübnan'daki operasyonları da dahil olmak üzere tüm cephe lerde derhal ateşkes ilan edilmesini, deniz ablukasının kaldırılmasını ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer güvenliğinin yeniden tesis edilmesini içeriyor.
Küresel Jeopolitik Yumuşama Döneminde Portföyünüzü Güvenceye Alın
Bölgesel güvenlik mekanizmalarının tesisi
Bürgenstock'taki müzakerelere katılan diplomatik heyetler, arabuluculuk çabalarını daha koordineli yürütmek amacıyla kendi aralarında denetleyici bir komite kurulması kararı aldı. Alınan kararlar doğrultusunda, Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesine ilişkin varılan anlaşmaya uyumu gözlemlemek amacıyla Beyrut'un da dahil olacağı ortak bir mekanizma oluşturulması konusunda tam mutabakat sağlandı.
Görüşmelerde askeri ve ticari risklerin en yüksek olduğu alanlardan biri olan Hürmüz Boğazı da masaya yatırıldı. Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlamak, sahada yaşanabilecek olası olayları ve yanlış anlaşılmaları önlemek amacıyla taraflar arasında doğrudan bir iletişim hattı kuruldu. Kurulan bu sıcak hattın yanı sıra konuya ilişkin teknik müzakerelerin hafta sonuna kadar kesintisiz devam edeceği aktarıldı.
Tahran ve Washington cephesinden gelen açıklamalar
Gelişmeleri sosyal medya hesabı üzerinden değerlendiren İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Katar ve Pakistanlı arabulucuların yürüttüğü yoğun diplomasi çabaları sayesinde İran petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ilan etti. Bakan Arakçi ayrıca, uluslararası alanda dondurulan bazı varlıkların serbest bırakıldığını ve İran'ın yeniden imar planının resmen başlatıldığını açıkladı.
Sürecin diplomatik arka planına dair daha önce açıklama yapan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de ABD ile yürütülen müzakerelerde "iyi bir ilerleme" kaydedildiğini belirtmişti. Sürece ilişkin Washington kanadından konuşan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de diplomatik temasların verimliliğine dikkat çekerek tarafların ilk birkaç saat içinde bile önemli bir mesafe kat ettiğini savundu.
Sahadaki gerilimin müzakere masasına yansımaları
İsviçre'deki teknik görüşmeler Pazar günü başlamış, ancak diplomatik koridorlarda hareketli anlar yaşanmıştı. İran medyasında yer alan iddialara göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın tehdit kar açıklamalarının ardından İran heyetinin görüşme alanını kısa süreliğine terk ettiği öne sürülmüştü. Bu iddialar, müzakerelerin ne denli hassas bir dengede yürüdüğünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Müzakere masasına gelene kadar sahada askeri suçlamalar da etkisini gösterdi. Geçtiğimiz Cumartesi günü İran ordusu, İsrail'in eylemleri nedeniyle ABD'yi imzalanan anlaşmanın ilk maddesini ihlal etmekle suçlamış ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatacağını duyurmuştu. Tahran yönetimi, Washington'a Tel Aviv üzerinde acilen baskı kurma çağrısında bulunarak, aksi takdirde varılacak nihai anlaşmanın tamamen tehlikeye gireceği uyarısını iletmişti.