ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay yüzeyinde kalıcı bir insan varlığı oluşturma hedefleri doğrultusunda üç özel uzay şirketiyle toplamda yaklaşık 600 milyon dolarlık yeni sözleşme imzaladı. Kurum tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, söz konusu stratejik ortaklıklar kapsamında 2028 yılı sonlarında Ay yüze yine kritik bilimsel yük ve ekipman taşıyacak insansız iniş araçlarının geliştirilmesi planlanıyor.
Özel sektör yatırımlarında milyar dolarlık dev bütçe
NASA'nın attığı bu son adım, Artemis programı çerçevesinde Ay'daki faaliyetlerin hızlandırılması ve özel sektörle yürütülen iş birliklerinin derinleştirilmesi stratejisinin kritik bir parçası olarak öne çıkıyor. Kurum, gelecek yedi yıllık süreç içinde Ay üssü programına toplamda yaklaşık 20 milyar dolarlık dev bir yatırım yapmayı planlıyor. Bu devasa bütçenin yanı sıra, geçtiğimiz ay da ilk insansız uzay görevlerinde kullanılmak üzere yaklaşık 1 milyar dolarlık ayrı bir fonun tahsis edildiği duyurulmuştu.
Uzay ve Havacılık Sektöründeki Dev Yatırımları Yakalayın
Finansal destek paketi nden yararlanacak şanslı isimler ise resmi olarak açıklandı. Yeni sözleşmeleri kazanan şirketlerin Pensilvanya merkezli Astrobotic, Teksas merkezli Firefly Aerospace ve Intuiti ve Machinesolduğu bildirildi. Yapılan bu son anlaşmalarla birlikte, NASA'nın sadece altı yıllık zaman diliminde Astrobotic firmasına sağladığı toplam finansal destek tutarı 600 milyon doların üzerine çıkmış oldu. Sözleşme sahibi şirketlerin tamamen sıfırdan yeni araçlar tasarlamak yerine, daha önce uzay görevlerinde rüştünü ispatlamış iniş araçlarının geliştirilmiş gelişmiş versiyonları üzerinde çalışacağı belirtildi.
Mars teknolojisi, Ay'daki kaynak arayışına uyarlanıyor
Uzay ajansının geleceğe yönelik operasyonel planlamalarına dair en yetkili isimlerden de önemli açıklamalar geldi. NASA Başkanı Jared Isaacman, Kaliforniya eyaletinde yer alan Jet Propulsion Laboratory bünyesindeki "Promise" isimli Mars keşif robotu test platformunun Ay görevine uyarlanabileceğini açıkladı. Bu stratejiyle hem zamandan hem de bütçeden tasarruf edilmesi amaçlanıyor.
Sürecin teknik detaylarına değinen Isaacman, yeni bir uzay aracı geliştirmek yerine mevcut hazır platforma farklı bilimsel ekipmanlar entegre edilerek Ay'ın güney kutbunda su ve diğer hayati kaynakların araştırılmasının planlandığını söyledi. Projenin operasyonel verimliliğine vurgu yapan Isaacman, dolaylı olarak bu yaklaşımın hem maliyet hem de zaman açısından büyük avantaj sağlayacağını ifade etti.
Ticari ortaklıkların geleceğinde takvim değişiklikleri gündemde
Devasa programda bazı şirketlerin takvimlerinde zorunlu güncellemeler yaşanması bekleniyor. NASA Başkanı Jared Isaacman ayrıca, milyarder iş insanı Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin firmasının geçen ay gerçekleştirdiği motor testi sırasında yaşanan roket kazasına dikkat çekti. Yaşanan bu teknik aksiliğin ardından şirketin bu yıl içinde gerçekleştirmeyi planladığı insansız Ay görevinin gelecek yıla ertelenmesinin muhtemel olduğunu belirtti.
Sektördeki erteleme öngörülerine rağmen bazı projelerde takvime sadık kalınması hedefleniyor. Öte yandan NASA Ay Üssü Program Müdürü Carlos Garcia-Galan ise sürece dair yaptığı değerlendirmede farklı bir noktaya değindi. Garcia-Galan, Astrobotic firması tarafından titizlikle geliştirilen iniş aracının bu yıl içerisinde uzay uçuşu gerçekleştirme ihtimalinin ise hâlâ güçlü bir şekilde sürdüğünü ifade etti.